USB Sabit Disk Seçerken USB 3.0 3.1 3.2 Hız Standartları Pratik Aktarım Hızı Nedir
Bir taşınabilir disk kutusunun üzerinde "USB 3.2" yazıyorsa bu, diskin hızlı olduğu anlamına gelmez. Aynı etiket 5 Gbps'lik bir bağlantıyı da, 20 Gbps'lik bir bağlantıyı da tanımlayabilir. Karar verirken bakılması gereken şey versiyon numarası değil, o versiyonun hangi Gen seviyesinde çalıştığı ve içindeki depolama biriminin bu hızı doldurup doldurabildiğidir.
Neden USB isimlendirmesi bu kadar karışık?
Çünkü standart adları geriye dönük olarak birkaç kez değiştirildi. 5 Gbps'lik bağlantı ilk çıktığında "USB 3.0" adını taşıyordu; sonra "USB 3.1 Gen 1", ardından "USB 3.2 Gen 1" oldu. Yani usb sabit disk 3.0 3.1 3.2 hız karşılaştırması yaparken üç ayrı hız sınıfı değil, çoğu zaman aynı 5 Gbps'nin üç farklı adını görüyorsunuz.
Pratikte kafa karışıklığını gidermenin en kısa yolu, kutuda yazan Gbps değerine bakmaktır. Üreticiler artık "SuperSpeed USB 10Gbps" gibi doğrudan hız belirten etiketler kullanıyor.
Teorik hız ile gerçek aktarım hızı arasındaki fark ne kadar?
Arayüzün Gbps değeri, protokol yükü ve kodlama çıkarıldıktan sonra elinizde kalan bant genişliğinden daima yüksektir. Kaba bir kural olarak Gbps değerini 10'a bölmek, ulaşılabilir MB/s tavanına yakın bir sayı verir.
| Ad | Bağlantı hızı | Teorik tavan | Gerçekçi büyük dosya hızı |
|---|---|---|---|
| USB 2.0 | 480 Mbps | ~60 MB/s | 30–40 MB/s |
| USB 3.0 / 3.1 Gen 1 / 3.2 Gen 1 | 5 Gbps | ~500 MB/s | 380–440 MB/s |
| USB 3.1 Gen 2 / 3.2 Gen 2 | 10 Gbps | ~1000 MB/s | 800–950 MB/s |
| USB 3.2 Gen 2x2 | 20 Gbps | ~2000 MB/s | 1500–1900 MB/s |
| USB4 / Thunderbolt uyumlu | 20–40 Gbps | ~2000–4000 MB/s | Disk ve kasaya bağlı |
Bu sayılar arayüzün tavanıdır. Diskin kendisi bu tavana ulaşamıyorsa daha hızlı bir kablo veya kutu almanın etkisi olmaz.
Mekanik sabit disk alıyorsam hangi versiyon yeterli?
2,5 inç bir mekanik disk, sıralı okuma-yazmada yaklaşık 100–140 MB/s bandında çalışır. Bu değer 5 Gbps'lik bir bağlantının bile üçte birini bile doldurmaz. Dolayısıyla taşınabilir HDD alırken 10 Gbps veya 20 Gbps arayüz için fazladan para vermek karşılıksız kalır. Burada belirleyici olan disk teknolojisidir; SSD ile HDD arasındaki temel farkları anlatan karşılaştırma bu kararın asıl zeminini oluşturur.
Tek istisna: içinde iki disk barındıran RAID kutuları veya masaüstü 3,5 inç modeller 200 MB/s üzerine çıkabilir. Yine de 5 Gbps rahatça yeter.
Harici SSD alacaksam ne değişir?
Burada arayüz doğrudan darboğaza dönüşür. Kutu içindeki NVMe sürücü 3000 MB/s okuyabiliyor olsa da:
- 5 Gbps kutu: yaklaşık 420 MB/s'de kilitlenir. Yedekleme için sorun değil, video kurgu için sıkıntılı.
- 10 Gbps kutu: 900 MB/s civarı. Fiyat/performans dengesi en iyi olan seçenek.
- 20 Gbps (Gen 2x2): 1700 MB/s üzeri, ancak bilgisayarınızda bu modu destekleyen bir denetleyici olması gerekir. Desteklenmeyen makinelerde 10 Gbps'ye düşer.
- USB4 kutu: en yüksek hız, en yüksek fiyat ve en fazla ısınma.
Beklediğim hızı alamıyorsam sebebi ne olabilir?
- Kablo: Type-C uçlu her kablo veri taşımaz. Bazıları yalnızca şarj içindir, bazıları 480 Mbps ile sınırlıdır. 20 Gbps için kablo uzunluğu da kritiktir.
- Port: Bilgisayardaki portlardan biri 10 Gbps, diğeri 5 Gbps olabilir. Klavye üzerindeki veya monitör arkasındaki hub portları genellikle en yavaş olanıdır.
- Dosya boyutu: 40 GB'lık tek bir film dosyası tavan hıza yaklaşır; 200 bin küçük dosyadan oluşan bir klasör aynı diskte 10 kat yavaş kopyalanır.
- SLC önbellek: Ucuz SSD'lerde ilk 20–50 GB hızlı gider, sonra hız ciddi biçimde düşer. Uzun yedeklemelerde bunu hesaba katın.
- Isınma: Küçük alüminyum kutular ısındıkça hız keser. Aşırı ısınma sorunlarını ele alan yazıda
İlgili kaynaklar
- mobiltaxi-service - tum farm siteleri mobiltaxi testi